Klinische Voeding

Wat is ondervoeding?

Van ondervoeding is sprake wanneer het lichaam niet over voldoende energie, eiwitten, vitaminen en mineralen kan beschikken als gevolg van ziekte. Voldoende voedselinname is lang niet voor iedereen vanzelfsprekend. Bij mensen die bijvoorbeeld te maken hebben met een chronische ziekte, een grote operatie hebben ondergaan, of kauw-, slik- en resorptieproblemen hebben, treedt na verloop van tijd ongewenst gewichtsverlies op.

Ondervoeding bij ziekte is een groot probleem binnen de Nederlandse gezondheidszorg. Uit landelijke prevalentiecijfers blijkt dat in het ziekenhuis 25-40%, in het verpleeghuis 20-25% en in de thuiszorg 15-25% van de patiënten ondervoed is.

Wat zijn de symptomen of gevolgen?

Inmiddels is veel bekend over de gevolgen van ondervoeding bij risicogroepen zoals ouderen, chronisch zieken en patiënten rond een operatie. Ziektegerelateerde ondervoeding leidt aantoonbaar tot langzamer herstel en complicaties bij ziekte en operaties.

Gevolgen van aan ziekte gerelateerde ondervoeding zijn verlies van lichaamsgewicht en spiermassa, daling van de weerstand, verhoogde kans op complicaties zoals infecties en decubitus, en een vertraagde wondgenezing. Deze situatie kan tot een negatieve gezondheidsspiraal leiden zoals langere opnameduur, verhoogd medicijngebruik, toename van de zorgcomplexiteit en afname van de kwaliteit van leven. Ook is wetenschappelijk aangetoond dat ondervoeding een onafhankelijke risicofactor voor overlijden is.

Hoe wordt de diagnose gesteld?

In het algemeen wordt er gesproken over aan ziekte gerelateerde ondervoeding wanneer er bij ziekte sprake is van onbedoeld gewichtsverlies van meer dan 10% in de laatste 6 maanden of meer dan 5% in de laatste maand. Verder is er ook sprake van ondervoeding bij een BMI (Body Mass Index) (= gewicht/lengte²) van kleiner dan 18,5.

Screening op voedingstoestand bij ziekenhuisopname zorgt voor een betere herkenning van ondervoeding en een eerdere behandeling door de diëtist.

Voor screening op ondervoeding in ziekenhuizen is de SNAQ (Short Nutritional Assessment Questionnaire) beschikbaar. Deze screening houdt in dat de verpleegkundige de drie SNAQ-vragen aan de patiënt stelt. De score wordt opgeteld en het bijbehorende behandelplan wordt in werking gesteld. Een ander screeningsinstrument is de MUST-screeningsmethode (Malnutrition Universal Screening Tool). Hierbij rekent de verpleegkundige bij elke patiënt de BMI en het percentage gewichtsverlies uit.

Wat houdt de behandeling in?

Patiënten die niet via de normale manier aan hun voeding kunnen komen, zijn geholpen met sondevoeding, parenterale voeding of een combinatie van deze twee. Sondevoeding is speciale voeding die via een sonde rechtstreeks in het maag-darmkanaal wordt gebracht wanneer het niet mogelijk is voedsel via de mond in te nemen, maar het maag-darmkanaal nog wel functioneert. Parenterale voeding wordt aan patiënten gegeven wanneer het niet mogelijk is via het maag-darmkanaal gevoed te worden. Parenterale voeding is dan ook voeding die buiten het maag-darmkanaal om via een infuus rechtstreeks in de bloedbaan wordt gebracht. Toediening van voedingsstoffen rechtstreeks in de bloedbaan is dan de enige mogelijkheid om in de voedingsbehoefte te voorzien. Veel voorkomende oorzaken waarbij parenterale voeding wordt toegediend, zijn het shortbowelsyndroom, de ziekte van Crohn en resorptiestoornissen. Parenterale voeding wordt echter ook gegeven aan patiënten die een maag-darmoperatie moeten ondergaan. Bij deze patiënten is het van belang dat het maag-darmkanaal stilgelegd wordt om de operatie te vergemakkelijken.

Waaruit bestaat parenterale voeding?

In parenterale voeding bevinden zich alle noodzakelijke voedingsstoffen zoals glucose, aminozuren, vetten, vitaminen, mineralen en sporenelementen, net als in normale voeding. De voeding is alleen dusdanig bewerkt, dat deze zonder vertering in het maag-darmkanaal rechtstreeks in de bloedbaan kan worden toegediend. In zijn portfolio heeft Baxter parenterale voedingsproducten waarbij de individuele componenten (aminozuren, glucose, vetten, vitaminen en sporenelementen) afzonderlijk geleverd kunnen worden. Daarnaast heeft Baxter ook kant-en-klare voedingen waarbij aminozuren, glucose en vetten in een zogenaamde drie-in-een-zak geleverd worden.

Producten
Klinische Voeding